नेपालको वित्तीय प्रणालीमा तरलता (लगानीयोग्य पूँजी) को अवस्था सहज बन्दै गएपछि बैंकिङ क्षेत्रको ब्याजदरमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। अर्थ मन्त्रालयद्वारा सार्वजनिक गरिएको ‘आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३’ अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा वित्तीय साधन पर्याप्त रहेकाले कर्जा र निक्षेप दुवैको औसत ब्याजदर घट्दो क्रममा रहेको हो। ब्याजदर घटेर एकल अंकको नजिक पुगेसँगै बजारमा निजी क्षेत्रको लगानी विस्तारका लागि अनुकूल र सकारात्मक वातावरण सिर्जना भएको सर्वेक्षणले देखाएको छ।
विगतका वर्षहरूमा तरलता अभावका कारण उच्च बिन्दुमा पुगेको ब्याजदर चालु आर्थिक वर्षको फागुन मसान्तसम्म आइपुग्दा निरन्तर ओरालो लागेको हो। नेपाल राष्ट्र बैंकको खुकुलो मौद्रिक नीति र बैंकहरूमा निक्षेप सङ्कलनको तुलनामा कर्जा प्रवाह सुस्त हुनुले ब्याजदर घटाउन मुख्य भूमिका खेलेको छ। निक्षेपको ब्याजदर घटेसँगै बैंकहरूको कोषको लागत (कस्ट अफ फण्ड) र आधार दर (बेस रेट) समेत सस्तिएकाले उद्योगी तथा व्यवसायीहरूले पाउने कर्जाको ब्याजदरमा प्रत्यक्ष राहत मिलेको छ।
ब्याजदरमा आएको यो गिरावटले विशेष गरी नयाँ उद्यम सुरु गर्न चाहने युवा, घरेलु तथा साना उद्योगी, र ठूला पूर्वाधार परियोजनामा लगानी गर्ने लगानीकर्ताहरूलाई ठूलो प्रोत्साहन मिलेको छ। कर्जा सस्तो हुँदा उत्पादनमुलक क्षेत्रमा लगानी बढ्ने, रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना हुने र यसले समग्र आर्थिक गतिविधिलाई थप चलायमान बनाउने अर्थविद्हरूको विश्लेषण रहेको छ। साथै, ब्याजदर घट्दा सेयर बजार र घरजग्गा जस्ता चलायमान क्षेत्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्न थालेको छ।
बैंकिङ क्षेत्रको ब्याजदर घटेर एकल अंकमा झरे पनि बजारमा अझै पूर्ण रूपमा कर्जाको माग बढ्न नसकेकाले निजी क्षेत्रले सरकारसमक्ष थप नीतिगत सहजीकरणको माग गरिरहेका छन्। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको सम्पत्ति र दायित्वको संरचना मजबुत रहे पनि सुरक्षित र उत्पादनशील क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह बढाउनु अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ। आगामी दिनमा स्थिर ब्याजदर कायम राख्दै कर्जा परिचालनलाई प्रभावकारी बनाउन सके यसले देशको आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न ठूलो मद्दत पुग्ने आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।
