विगत एक दशकको अवधिमा ८३ लाख ८५ हजारभन्दा बढी विदेशी पर्यटकहरूले नेपालको भ्रमण गरेका छन्। अर्थ मन्त्रालयद्वारा सार्वजनिक गरिएको ‘आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३’ को आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार कोरोना महामारी र विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीका उतारचढावका बाबजुद नेपालको पर्यटन क्षेत्र बिस्तारै पुरानै लयमा फर्किएको हो। यो अवधिमा पर्यटक आगमनको सङ्ख्यामा भएको वृद्धिले नेपाली अर्थतन्त्रमा विदेशी मुद्रा आर्जन र रोजगारी सिर्जनामा ठूलो टेवा पुर्याएको सर्वेक्षणले देखाएको छ।
विगत १० वर्षको तथ्याङ्कलाई केलाउँदा सन् २०२३ र २०२४ पछि नेपाल आउने पर्यटकहरूको आगमन दरमा उल्लेख्य सुधार देखिएको छ। सरकार र निजी क्षेत्रको संयुक्त प्रवर्द्धनात्मक कार्यक्रम, हवाई पूर्वाधारमा भएको विकास तथा नेपालका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरूको अन्तर्राष्ट्रिय बजारीकरणका कारण पर्यटक आगमनको ग्राफ निरन्तर उकालो लागेको हो। छिमेकी मुलुक भारत र चीनसहित तेस्रो मुलुकबाट आउने पर्यटकहरूको सङ्ख्यामा आएको यो उछालले पर्यटन व्यवसायीहरूमा नयाँ उत्साह थपेको छ।
तथ्याङ्कीय रूपमा आगमन बढ्नु मात्र होइन, नेपाल आउने पर्यटकहरूको औसत बसाइ अवधि (Average Length of Stay) लम्बिनुलाई यस दशकको सबैभन्दा ठूलो र सकारात्मक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ। विदेशी पर्यटकहरू नेपालमा धेरै दिन बस्नु भनेको उनीहरूले गर्ने खर्चको मात्रा बढ्नु हो, जसको सीधा फाइदा स्थानीय होटल, ट्रेकिङ एजेन्सी, यातायात र हस्तकला व्यवसायीहरूलाई पुगेको छ। पर्यटकहरूले पदयात्रा (ट्रेकिङ), पर्वतारोहण र सांस्कृतिक पर्यटनमा बढी समय बिताउन थालेपछि बसाइ अवधिमा सुधार आएको हो।
पर्यटन क्षेत्रमा देखिएको यो उत्साहजनक सुधारका बाबजुद हवाई सुरक्षाको सुदृढीकरण, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरूको पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन र नयाँ पर्यटकीय पूर्वाधारको निर्माण अझै पनि मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेका छन्। आगामी दिनमा नेपाल आउने पर्यटकहरूको बसाइलाई अझ सुरक्षित र आनन्ददायी बनाउँदै उनीहरूको खर्च गर्ने क्षमता बढाउन नीतिगत सहजीकरण आवश्यक रहेको आर्थिक सर्वेक्षणमा औंल्याइएको छ। स्थिर नीति र पूर्वाधारको विकास गर्न सके पर्यटन क्षेत्र नेपालको आर्थिक समृद्धिको मुख्य इन्जिन बन्ने निश्चित छ।
