चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर उपभोक्ता मूल्यमा ३.८५ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ। अर्थ मन्त्रालयद्वारा सङ्घीय संसद् समक्ष पेस गरिएको ‘आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३’ अनुसार देशको समष्टिगत आर्थिक गतिविधिमा सुधार आउने क्रम जारी रहेकाले आर्थिक वृद्धिदर गत वर्षको तुलनामा सकारात्मक दिशातर्फ उन्मुख भएको हो। सरकारले आर्थिक स्थायित्व र उत्पादनशील क्षेत्रमा जोड दिएका कारण यो वृद्धिदर हासिल हुने प्रक्षेपण गरिएको हो।

यस वर्षको आर्थिक वृद्धिलाई डोर्‍याउन कृषि र गैर-कृषि दुवै क्षेत्रको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको सर्वेक्षणले देखाएको छ। कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) मा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगट्ने कृषि क्षेत्रमा केही मौसम प्रतिकूलताका बाबजुद पनि समग्र उत्पादन सन्तोषजनक रहेको छ। अर्कोतर्फ, ऊर्जा (जलविद्युत) क्षेत्रमा भएको ऐतिहासिक उत्पादन, निर्माण क्षेत्रमा आएको क्रमिक सुधार र सेवा क्षेत्रको विस्तारले गर्दा ३.८५ प्रतिशतको यो आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न बलियो मद्दत पुगेको छ।

आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार मुलुकको समष्टिगत आर्थिक सूचकहरू, जस्तै वित्तीय परिसूचक, विप्रेषण (रेमिट्यान्स) को निरन्तर प्रवाह र वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिको अवस्था मजबुत रहेकाले आगामी दिनमा अर्थतन्त्र थप सबल बन्ने आधार तय भएको छ। बैंकिङ क्षेत्रमा कर्जा र निक्षेप परिचालनको अवस्थामा आएको सुधार तथा डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा भएको क्रान्तिले आर्थिक गतिविधिलाई थप गतिशील बनाएको छ, जसले समग्र राष्ट्रिय उत्पादन बढाउन प्रत्यक्ष योगदान पुर्‍याएको सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।

चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को नयाँ आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार नेपालको समष्टिगत आर्थिक सूचक तथा आर्थिक वृद्धि दरमा मिश्रित परिणामहरू देखिएका छन्। विगतका वर्षहरूको तुलनामा यस वर्ष देशको आर्थिक गतिविधिलाई अगाडि बढाउन कृषि क्षेत्रको तुलनामा गैर-कृषि क्षेत्र (Non-Agricultural Sector) को योगदान महत्त्वपूर्ण र सबल रहेको देखिएको छ। सरकारले समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व कायम गर्दै दिगो विकासतर्फ अर्थतन्त्रलाई अगाडि बढाउने प्रयास गरिरहेको आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।

आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा कृषि क्षेत्रको कुल मूल्य अभिवृद्धि वृद्धि दर (Value Added Growth) मात्र १.५८ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा यो वृद्धि दर ३.०५ प्रतिशत रहेको थियो। यस वर्ष मुख्य बालीका रूपमा रहेको धानको उत्पादनमा ४.१६ प्रतिशतले ह्रास आएका कारण समग्र कृषि क्षेत्रको आर्थिक वृद्धि दर खुम्चिन पुगेको हो। विशेष गरी तराईका जिल्लाहरूमा धान रोप्ने समयमा परेको खडेरी र धान भित्र्याउने समयमा भएको बेमौसमी वर्षा तथा बाढीका कारण कृषि क्षेत्रको उत्पादनमा यस्तो नकारात्मक प्रभाव परेको सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।

अर्कोतर्फ, देशको अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन गैर-कृषि क्षेत्रले ४.५४ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि दर हासिल गर्ने अनुमान गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा यो क्षेत्र ४.१२ प्रतिशतले बढेको थियो। गैर-कृषि क्षेत्र अन्तर्गत देशमा जलविद्युतको उत्पादनमा भएको वृद्धि, डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको व्यापक विस्तार, यातायात तथा सञ्चार क्षेत्रको पुनरुत्थान, र वित्तीय क्षेत्रमा आएको सुधारले समग्र देशको आर्थिक वृद्धिलाई बलियो जग प्रदान गरेको छ।

राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको विवरण अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) मा कृषि क्षेत्रको योगदान २४.० प्रतिशत रहने अनुमान छ। ऊर्जा क्षेत्रमा भएको ऐतिहासिक प्रगति (कुल जडित क्षमता ४,१०५ मेगावाट पुग्नु) ले देशका साना तथा ठूला उद्योग र सेवा क्षेत्रलाई थप ऊर्जा प्रदान गरेको छ। सर्वेक्षणका यी तथ्याङ्कहरूले नेपाली अर्थतन्त्र बिस्तारै परम्परागत कृषि प्रणालीबाट आधुनिक, उत्पादनमूलक तथा सेवामुखी अर्थतन्त्रतर्फ रूपान्तरण हुँदै गइरहेको संकेत गर्दछन्।